Ysop
Hyssopus officinalis
Auch bekannt als ·
Natur: Warm & trocken
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard beschreibt Ysop als trocken und mäßig warm. Sie veranschaulicht seine Kraft mit dem Bild einer Pflanze, die selbst dort wächst, wo Stein ihr im Weg steht.
Als Speise
Ysop ist von trockener Natur und mäßig warm. Er hat so große Kraft, dass ihm selbst ein Stein nicht widerstehen kann und er dort wächst, wo er gesät wird. Häufig gegessen reinigt er (reyniget) kranken und übel riechenden Schaum der Säfte, wie Wärme im Topf den Schaum aufsteigen lässt (wellet).
Er ist zu allen Speisen nützlich. Gekocht und zu Pulver gerieben ist er nützlicher als roh. Gegessen macht er die Leber lebendig (querck) und reinigt etwas die Lunge.
Zubereitungen
Wer hustet (hus) und Schmerzen an der Leber hat, und wer schwer atmet (dumphet) und an der Lunge leidet, esse Ysop mit Fleisch oder Fett. Es wird beiden besser gehen. Wer Ysop allein in Wein oder in Wasser isst, nimmt mehr Schaden als Nutzen. Wer Schmerzen an Leber oder Lunge hat, nehme Süßholz, mehr Zimt als Süßholz, mehr Ysop als von beiden und mehr Fenchel als von allen dreien.
Er koche alles in einem neuen Topf mit genügend Honig, damit es nicht bitter ist, und lasse es sehr kräftig kochen. Dann lasse er den Topf mit den Kräutern neun Tage und ebenso viele Nächte stehen, seihe es durch ein Tuch und trinke davon. Wer sehr starke Schmerzen an Leber oder Lunge hat, trinke neun Tage lang jeden Tag davon.
Ehe er morgens trinkt, esse er ein wenig. Abends esse er ausreichend und trinke beim Schlafengehen genug davon. Bei mäßigen Schmerzen in Lunge und Leber trinke er auf dieselbe Weise drei Tage lang. Das tue er oft, dann wird er geheilt, sofern Gott es will.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Als Speise
Ysophus siccae naturae est, et temperate calidus existit, et tam magnae virtutis est, quod lapis etiam ei resistere non potest, quin ibi crescat ubi seminatur. Et saepe comestus infirmas et foetidas spumas humorum purgat, id est reyniget, sicut calor in olla wellet, et ad omnes cibos utilis est.
Coctus utilior enim est et pulverizatus quam crudus. Et comestus jecor querck facit, et pulmonem aliquantulum purgat.
Zubereitungen
Nam et qui hus et de jecore dolet, et qui dumphet de pulmone dolet, et uterque istorum yssopum aut cum carnibus, aut cum sagimine comedat, et meliorabitur, quia si quis yssopum, aut solo vino aut sola aqua addita, comederit, plus inde laeditur quam juvetur. Sed et qui in jecore aut in pulmone dolet, laquiricium accipiat, et cynamomi plus quam laquiricii, et yssopi plus quam istorum duorum, et feniculi plus quam istorum trium, et haec in nova olla coquat, sufficienter melle addito, ita ne amaritudo in eis sit, et fortissime coquat, et tunc ollam istam cum eisdem herbis per novem et totidem noctes, et tunc per pannum colet, et sic bibat.
Nam si in jecore aut in pulmone valde dolet, in novem diebus per singulos dies bibat. Sed antequam in mane diei bibat, modicum comedat, et tunc bibat. Sed ad noctem satis comedat, et cum dormitum vadit, satis ex eo bibat. Si autem in pulmone modice et in jecore dolet, eodem modo tribus diebus transactis bibat, et hoc saepe faciat, et curabitur, nisi Deus non velit.
Lateinischer Originalauszug
Als Speise
Ysophus siccae naturae est, et temperate calidus existit, et tam magnae virtutis est, quod lapis etiam ei resistere non potest, quin ibi crescat ubi seminatur. Et saepe comestus infirmas et foetidas spumas humorum purgat, id est reyniget, sicut calor in olla wellet, et ad omnes cibos utilis est.
Coctus utilior enim est et pulverizatus quam crudus. Et comestus jecor querck facit, et pulmonem aliquantulum purgat.
Zubereitungen
Nam et qui hus et de jecore dolet, et qui dumphet de pulmone dolet, et uterque istorum yssopum aut cum carnibus, aut cum sagimine comedat, et meliorabitur, quia si quis yssopum, aut solo vino aut sola aqua addita, comederit, plus inde laeditur quam juvetur. Sed et qui in jecore aut in pulmone dolet, laquiricium accipiat, et cynamomi plus quam laquiricii, et yssopi plus quam istorum duorum, et feniculi plus quam istorum trium, et haec in nova olla coquat, sufficienter melle addito, ita ne amaritudo in eis sit, et fortissime coquat, et tunc ollam istam cum eisdem herbis per novem et totidem noctes, et tunc per pannum colet, et sic bibat.
Nam si in jecore aut in pulmone valde dolet, in novem diebus per singulos dies bibat. Sed antequam in mane diei bibat, modicum comedat, et tunc bibat. Sed ad noctem satis comedat, et cum dormitum vadit, satis ex eo bibat. Si autem in pulmone modice et in jecore dolet, eodem modo tribus diebus transactis bibat, et hoc saepe faciat, et curabitur, nisi Deus non velit.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
spumas ejicit ed.
tussitat ed.
Sed si jecur de tristicia hominis infirmatur, antequam infirmitas in eo superabundet, pullos gallinarum coquat cum hysopo, et tam hysopum quam pullos istos saepe comedat. Sed et crudum hysopum vino impositum frequenter manducet, et idem vinum bibat, quia hysopus ei utilior est ad infirmitatem istam quam illi qui in pulmone dolet. Add. ed.
Heutiges Wissen
Keine EMA-Monografie vorhanden.
Millet et al. · Klinische und experimentelle Untersuchung ätherischer Öle
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch I, LXV De Hyssopo · Sp. 1156
- Millet et al. · Klinische und experimentelle Untersuchung ätherischer Öle
- Otto Wilhelm Thomé · Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Pflanzenname und Quellenkontext ergeben eine eindeutige Zuordnung.
Zu allen Quellen →



