Rotbuche
Fagus sylvatica
Auch bekannt als ·
Natur: Gemäßigte Wärme
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard beschreibt Wärme und Kälte als gleich stark. Ihr Sinnbild für die Buche ist Disziplin.
Natur
Die Buche ist im rechten Gleichmaß. Wärme und Kälte sind in ihr gleich, und beides ist gut an ihr. Sie steht für Disziplin.
Zweig und Frucht in der Überlieferung
Wenn die Blätter der Buche gerade hervorkommen und noch nicht vollständig sichtbar sind, gehe zum Baum. Fasse mit der linken Hand einen Zweig und halte eine kleine Schale in der rechten. Sprich: „Deine Grünkraft schneide ich darum ab, damit du alle Säfte des Menschen besserst, die auf einen fremden Weg und in die ungerechte Gelbfärbung (gelwe) der Galle geraten.
Das geschehe durch das lebendige Wort, das den Menschen ohne sein Zerbrechen schuf.“ Halte den Zweig in der linken Hand, während du alle Worte sprichst, und schneide ihn dann mit Stahl ab. Bewahre ihn über den Jahreskreis und tue dies jedes Jahr. Wenn jemand in diesem Jahr Gelbsucht (gelsucht) hat, schneide kleine Stücke vom Zweig ab und lege sie in ein Gefäß.
Gieße dreimal etwas Wein darüber und sprich jedes Mal: „Durch den heiligen Gürtel der heiligen Menschwerdung, in der Gott Mensch wurde, ziehe von diesem Menschen N. den Schmerz der Gelbsucht ab.“ Erwärme dann den Wein mit den Spänen in einer Pfanne oder einem Tiegel und gib ihn dem Menschen drei Tage lang warm und nüchtern zu trinken.
Er wird geheilt, sofern Gott es will. Wer wiederkehrendes Fieber (ridden) hat, für den nimm Buchenfrucht, sobald sie zuerst hervorkommt, und mische sie mit reinem Quellwasser (springbornen). Sprich: „Durch den heiligen Gürtel der heiligen Menschwerdung, in der Gott Mensch wurde: Du Fieberanfall (riddo), ihr Fieber, lasst in Kälte und Wärme in diesem Menschen N. nach.“ Gib ihm das Wasser zu trinken und bereite es fünf Tage lang.
Hat er tägliches oder viertägiges Fieber, wird er bald davon befreit werden, sofern Gott es will.
Die Wurzel und die Speise
Nimm auch Buchenwurzel, wenn sie über der Erde erscheint. Entferne die äußere Rinde und schneide so viel davon ab, wie du mit einem Schnitt fassen kannst. Sprich: „Durch die erste Erscheinung, in der Gott den Menschen an der Wurzel von Mamre sah, brich die Wogen des Giftes im Menschen ohne seinen Tod.“ Schneide mit einem zweiten Schnitt wiederum so viel ab, wie du fassen kannst, und sprich dieselben Worte, und ebenso beim dritten Schnitt.
Schneide dreimal von dieser Wurzel ab, damit sie dir über das Jahr nicht ausgeht. Bewahre diese Stücke über den Jahreskreis und tue es jedes Jahr. Wenn jemand in diesem Jahr an einem nicht sicher bestimmbaren Leiden (freyszchlich, selega) leidet, schneide ein wenig von einem der Späne ab und lege es in ein Gefäß.
Gieße dreimal etwas reines Quellwasser (springbornes) darüber und sprich jedes Mal: „Durch die erste Erscheinung, in der Gott im Jordan getauft wurde, nimm durch dieses Gift ohne den Tod des Menschen N. alle Täuschung dieses Leidens von ihm, wie auch Jesus reines Leben war.“ Gib ihm das Wasser drei Tage lang nüchtern zu trinken und bereite es jedes Mal neu, wie gesagt.
Er wird von dem Leiden befreit, sofern Gott es will. Wer einen Brei aus frischen, jungen Buchenblättern macht und isst, nimmt keinen Schaden. Wer ihre Frucht isst, nimmt davon ebenfalls keinen Schaden, sondern wird davon fett.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Natur
Fagus in recto temperamento et aequalis caloris et frigiditatis est et utrumque in ea bonum est. Et disciplinam significat.
Zweig und Frucht in der Überlieferung
Et cum folia fagi jam procedere incipiunt, sed cum nondum ad plenum apparent, vade ad ipsam arborem, et ramum ejus sinistra manu apprehende, et scultellam in dextra tene, et dic: rTuam viriditatem ideo abscido quod omnes humores hominis qui in alienam viam et injustam gelwe fellis vertuntur emendes, per vivens Verbum, quod hominem absque contritione ejus fecit;l et manu sinistra ramum tene, dum omnia verba haec dicis, et tunc eum in ferro quod calibs est abscide, et ramum istum id est usque anni circulum serva, et sic fac per singulos annos; et si quispiam homo in illo anno gelsucht habet, ex eodem ramo parva frusta abscide, et ea in vasculum pone, ac super ea modicum vini ter funde et totiens haec verba dic, et vinum super eadem frusta fundis. rPer sanctam scincturam sanctae incarnationis, qua Deus homo factus, abtrahe ab homine isto N. dolorem gelsucht,l et tunc vinum illud cum hastulis illis, quas abscidisti in patella vel in crucibulo calefac, et illi jejuno ita calidum ad bibendum per tres dies da, et curabitur, nisi Deus nolit.
Sed et si quis ridden habet, accipe de fructu fagi, cum primum procedit, et eum in pura aqua, scilicet springbornen, commisce; et haec verba dic: rPer sanctam scincturam sanctae incarnationis qua Deus homo factus est, tu riddo, vos febres, defice et deficite in frigore et in calore tuo in homine isto N.;l et tunc aquam illam da illi ad bibendum; per quinque dies eam parabis, et si aut cottidianam aut quartanam habuerit, ab eis cito liberabitur, aut Deus eum liberare non vult.
Die Wurzel und die Speise
Sed et radicem fagi adde, cum super terram apparet, et superiorem corticem ejusdem radicis aufer, et ibi de ea abscide quantum una incisione capere poteris, et dic: rPer primam ostensionem qua Deus hominem vidit in radice Mambre, frange undas veneni hominis absque morte illius;l et iterum quantum capere potes secunda incisione abscide, et eadem verba dic; et simili modo tertiam incisionem in eadem radice, et ideo ter de eadem radices abscides, ne tibi per annum deficiat, et tunc haec frusta per circulum anni serva, et sic per singulos annos facies; et cum quispiam homo in illo anno freyszchlich, quod est selega, in corpore suo habuerit, tunc de una inscisione istarum hastarum modicum abscide et in vasculum pone, et de pura aqua springbornes modicum desuper ter funde, et haec verba totiens dic: rPer primam ostensionem, qua Deus in Jordane baptizatus est, per venenum hoc, absque morte hominis N. aufer ab eo omnem illam illusionem pestis hujus, sicut et Jesus pura vita fuit;l et aquam istam per tres dies da illi jejuno ad bibendum, et in unoquoque die quo eam bibit, illa eodem modo, ut praedictum est, parabis, et a freischlich liberabitur, nisi Deus prohibeat.
Et si quis de foliis fagi, cum nova et recentia sunt, mus parat et comedit, eum non laedit; vel si quis fructum ejus comedit, ab illo non laeditur, sed pinguis inde efficitur.
Lateinischer Originalauszug
Natur
Fagus in recto temperamento et aequalis caloris et frigiditatis est et utrumque in ea bonum est. Et disciplinam significat.
Zweig und Frucht in der Überlieferung
Et cum folia fagi jam procedere incipiunt, sed cum nondum ad plenum apparent, vade ad ipsam arborem, et ramum ejus sinistra manu apprehende, et scultellam in dextra tene, et dic: rTuam viriditatem ideo abscido quod omnes humores hominis qui in alienam viam et injustam gelwe fellis vertuntur emendes, per vivens Verbum, quod hominem absque contritione ejus fecit;l et manu sinistra ramum tene, dum omnia verba haec dicis, et tunc eum in ferro quod calibs est abscide, et ramum istum id est usque anni circulum serva, et sic fac per singulos annos; et si quispiam homo in illo anno gelsucht habet, ex eodem ramo parva frusta abscide, et ea in vasculum pone, ac super ea modicum vini ter funde et totiens haec verba dic, et vinum super eadem frusta fundis. rPer sanctam scincturam sanctae incarnationis, qua Deus homo factus, abtrahe ab homine isto N. dolorem gelsucht,l et tunc vinum illud cum hastulis illis, quas abscidisti in patella vel in crucibulo calefac, et illi jejuno ita calidum ad bibendum per tres dies da, et curabitur, nisi Deus nolit.
Sed et si quis ridden habet, accipe de fructu fagi, cum primum procedit, et eum in pura aqua, scilicet springbornen, commisce; et haec verba dic: rPer sanctam scincturam sanctae incarnationis qua Deus homo factus est, tu riddo, vos febres, defice et deficite in frigore et in calore tuo in homine isto N.;l et tunc aquam illam da illi ad bibendum; per quinque dies eam parabis, et si aut cottidianam aut quartanam habuerit, ab eis cito liberabitur, aut Deus eum liberare non vult.
Die Wurzel und die Speise
Sed et radicem fagi adde, cum super terram apparet, et superiorem corticem ejusdem radicis aufer, et ibi de ea abscide quantum una incisione capere poteris, et dic: rPer primam ostensionem qua Deus hominem vidit in radice Mambre, frange undas veneni hominis absque morte illius;l et iterum quantum capere potes secunda incisione abscide, et eadem verba dic; et simili modo tertiam incisionem in eadem radice, et ideo ter de eadem radices abscides, ne tibi per annum deficiat, et tunc haec frusta per circulum anni serva, et sic per singulos annos facies; et cum quispiam homo in illo anno freyszchlich, quod est selega, in corpore suo habuerit, tunc de una inscisione istarum hastarum modicum abscide et in vasculum pone, et de pura aqua springbornes modicum desuper ter funde, et haec verba totiens dic: rPer primam ostensionem, qua Deus in Jordane baptizatus est, per venenum hoc, absque morte hominis N. aufer ab eo omnem illam illusionem pestis hujus, sicut et Jesus pura vita fuit;l et aquam istam per tres dies da illi jejuno ad bibendum, et in unoquoque die quo eam bibit, illa eodem modo, ut praedictum est, parabis, et a freischlich liberabitur, nisi Deus prohibeat.
Et si quis de foliis fagi, cum nova et recentia sunt, mus parat et comedit, eum non laedit; vel si quis fructum ejus comedit, ab illo non laeditur, sed pinguis inde efficitur.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
Note: [Col. 1235D] Edit., brevissime, rFagus in recto temperamento caloris e t. Et si quis de foliis fagi, cum recentia sunt, pulmentum parat, et comedat, et si etiam de fructu ejus comedit, eum non laedit, sed pinguis inde efficitur. Si autem asinus in capite dolet, homo cineres fagi, de quibus lixivia facta est, calidos ante ipsum ponat, et fumum ab eis egredientem [Col. 1236D] in os et in nares asini transire permittat.l
Note: [Col. 1236D] Sic. Scissuram? Cincturam?
Note: [Col. 1236D] Gen. XVIII, 1.
Note: [Col. 1236D] Marc. I, 1.
Buch III, XXVI De Fago · Sp. 1235–1236 · Druckscan von 1855 ↗
Heutiges Wissen
Keine EMA-Monografie vorhanden.
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch III, XXVI De Fago · Sp. 1235–1236
- Köhler’s Medizinal-Pflanzen · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Pflanzenname und Quellenkontext ergeben eine eindeutige Zuordnung.
Zu allen Quellen →


