Odermennig
Agrimonia eupatoria
Auch bekannt als ·
Natur: Nur „warm“ genannt
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard nennt Odermennig warm. Sie beschreibt anschließend verschiedene historische Zubereitungen, darunter eine Waschung und einen Trank.
Natur und Zubereitungen
Odermennig ist warm. Wenn Wissen und Sinne bei jemandem leer geworden sind, schneide man ihm das Haar ab, weil ihm die Haare Schreck und heftiges Zittern verursachen. Man koche Odermennig in Wasser und wasche seinen Kopf mit dem warmen Wasser. Man binde auch das warme Kraut mit einem Tuch über sein Herz, bis er zunächst das Schwinden der Verwirrung empfindet, und lege es dann warm auf Stirn und Schläfen.
Es reinigt sein Wissen und seine Sinne und nimmt ihm die Verwirrung. Wer aus kranken Eingeweiden trüben Saft und viel Schleim auswirft und auch einen kalten Magen hat, trinke immer in Wein eingelegten Odermennig, sowohl nach dem Essen als auch nüchtern. Das mindert und reinigt den trüben Auswurf und wärmt den Magen.
Zerstoße Odermennig im Mörser, lege ihn zur Nacht auf die Augen des Menschen, dessen Augen trüb sind, und binde ein Tuch darüber. Achte darauf, dass nichts in die Augen gelangt. Das drängt die Trübung der Augen zurück und klärt sie.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Natur und Zubereitungen
Agrimonia calida est. Et in quo scientia et sensus evacuati sunt, illi crines capitis abscindantur, quoniam capilli horrorem et concussionem tremoris ei faciunt: et agrimonia in aqua coquatur, et cum aqua illa calida caput illius lavetur; et etiam eadem herba ita calida super cor ejus panno ligetur, primum vecordis defectum sentiat, et tunc super frontem et super tympora illius calida ponatur, et scientiam ac sensus ejus purificat, atque insaniem ab eo aufert.
Sed qui livorem et multum flecma de infirmis visceribus excreat et eicit, etiam frigidum stomachum habet, agrimoniam in vino positam tam pransus quam jejunus semper bibat, et livorem excreationis minuit et purgat, et stomachum calefacit. Agrimoniam quoque in mortario tunde, et ita tritam super oculos illius ad noctem pone, et ita pannum desuper liga cui oculi caligant; caveas ne oculos intret; atque caliginem oculorum fatigat, et cos clarificat.
Lateinischer Originalauszug
Natur und Zubereitungen
Agrimonia calida est. Et in quo scientia et sensus evacuati sunt, illi crines capitis abscindantur, quoniam capilli horrorem et concussionem tremoris ei faciunt: et agrimonia in aqua coquatur, et cum aqua illa calida caput illius lavetur; et etiam eadem herba ita calida super cor ejus panno ligetur, primum vecordis defectum sentiat, et tunc super frontem et super tympora illius calida ponatur, et scientiam ac sensus ejus purificat, atque insaniem ab eo aufert.
Sed qui livorem et multum flecma de infirmis visceribus excreat et eicit, etiam frigidum stomachum habet, agrimoniam in vino positam tam pransus quam jejunus semper bibat, et livorem excreationis minuit et purgat, et stomachum calefacit. Agrimoniam quoque in mortario tunde, et ita tritam super oculos illius ad noctem pone, et ita pannum desuper liga cui oculi caligant; caveas ne oculos intret; atque caliginem oculorum fatigat, et cos clarificat.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
Item ut de saliva et excreatione et emunctione homo purgetur, succum agrimoniae, et bis tantum succi feniculi accipiat, et his de succo storkenschnabel quantum obolus ponderat addat: deinde de galanga tantum accipiat quantum istorum trium fuit, et storacis quantum sex nummi ponderant, et polypodii ad pensam duorum nummorum; et haec pulverizet, et pulverem istum cum praefato succo comprimat, et ex eo pillulas ad quantitatem fabae faciat. Postea de succo chelidoniae majoris, quantum quarta pars nummi pensat, suscipiat, et in illo pillulas intingat, et ad solem ponat ut exsiccentur. Quod si calorem solis non habuerit, in lenem ventum et ad lenem auram ponat, ut suaviter exsiccetur. [Col. 1176C] Cum autem homo pillulas has sumere voluerit, stomachum et ventrem suum agninis vel aliis pellibus circumponat, ut calidus fiat, quoniam calor earum sanus est; et non multum ad ignem accedat, sed calore vestium utatur, et eas ante solis ortum sumat, quia aurora eo tempore suaviter et lenis est. Et vel quinque vel novem pillulas accipiat, et unamquamque singillatim modice intingat molle, et glutiat, et cum eas sumpserit, modice in umbroso loco, et non in calore solis, deambulet usquequo solutionem sentiat. Circa mediam vero diem, postquam solutionem in se senserit, vel si eam obdurato stomacho nondum habere poterit, primum sorbiciunculam de farina similae sorbeat, ut viscera per suavitatem sorbiciunculae sanentur, vel [Col. 1176D] ut induratus stomachus hoc modo mollificetur. Si autem homo de libidine aut incontinentia leprosus efficitur, agrimoniam, et secundum ejus tertiam partem hysopum, et aseri bis tantum ut istorum duorum est, in caldario coquat, et ex his balneum faciat, et menstruum sanguinem, quantum habere poterit, admisceat, et balneo se imponat: sed etiam de arvina anseris accipiat et bis tantum arvinae gallinarum. et modicum stercoris gallinarum, et inde unguentum faciat; et cum de praedicto balneo [Col. 1177A] exierit, eodem unguento se perungat, et in lectum se recollocet. Et sic frequenter faciat, dum sanetur. add. ed.
Heutiges Wissen
Die EMA bewertet bestimmte Zubereitungen aus den oberirdischen Teilen des Odermennigs. Je nach Zubereitung umfasst die traditionelle Anwendung leichten Durchfall, leichte Entzündungen in Mund und Rachen oder kleine oberflächliche Wunden und leichte Hautentzündungen. Grundlage ist die langjährige Anwendung.
Sicherheit
Die EMA nennt Erwachsene und Jugendliche über zwölf Jahre. Für Schwangerschaft und Stillzeit fehlen ausreichende Daten.
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch I, CXIV De Agrimonia · Sp. 1176
- EMA/HMPC · Odermennigkraut
- Otto Wilhelm Thomé · Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Pflanzenname und Quellenkontext ergeben eine eindeutige Zuordnung.
Zu allen Quellen →


