Gemeine Gladiole
Gladiolus communis
Auch bekannt als ·
Natur: Warm & trocken
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard verortet die Kraft in der Wurzel und die Grünkraft in den Blättern. Das Kapitel unterscheidet Zubereitungen aus beiden Pflanzenteilen.
Natur und Beschreibung
Die Gladiole ist warm und trocken. Ihre ganze Kraft liegt in der Wurzel, und ihre Grünkraft steigt in die Blätter.
Die Blätter
Im Mai nimm den Saft der Blätter, lasse Fett in einer Pfanne schmelzen und gib den Saft dazu. Bereite daraus eine grüne Salbe. Wer einen leichten Ausschlag hat, bestreiche sich oft damit, dann wird er gesund. Wer im Gesicht eine Haut hart wie Rinde, Bläschen (bulecht) oder eine schlechte Farbe hat, presse den Saft derselben Blätter aus.
Er gieße ihn, wie schon gesagt, in ein Gefäß mit Wasser aus großen Flüssen und erwärme beides ein wenig. Mit diesem mäßig erwärmten Wasser und Saft wasche er oft sein Gesicht. Das macht seine Haut weich und gibt seinem Gesicht eine gute und schöne Farbe.
Wurzel und Blätter
Wurzel und Blätter der Gladiole koche man auch in Wasser. Drücke das Wasser aus, lege sie warm um den Kopf dessen, der in rasender Verwirrung ist (freneticus, hirnwudig), und binde ein Tuch darüber, damit er so schläft. Tue das häufig. Schneide dann auch aus dem Inneren der Wurzel runde Stücke, tauche sie in Honig und gib sie demselben Kranken oft zu essen, dann wird er gesund.
Die Wurzel
Zerstoße ihre Wurzel auch mit gutem Wein im Mörser, seihe den Wein durch ein Tuch, erwärme ihn und gib ihn dem warm zu trinken, der einen Stein hat (steyn). Bei wem das Wasserlassen erschwert ist, dessen Stein wird weich und die verengten Harnwege öffnen sich.
Historische Salbe
Gegen frischen Aussatz zerstoße ebenfalls die Wurzel derselben Gladiole und gib sie in Eselsmilch, damit sie zusammen gerinnen (gerynn). Gieße sogleich Schweineschmalz in eine Pfanne und füge die zerstoßene Wurzel mit der Eselsmilch hinzu. Koche alles unter kräftigem Rühren, seihe es durch ein Tuch und fange die Flüssigkeit in einem Gefäß auf, damit du eine Salbe hast.
Bereite dann eine Lauge aus Erlenasche (elren). Wer gerade erst an Aussatz erkrankt, wasche die betroffene Körperstelle zuerst mit dieser Lauge und salbe sie anschließend mit der genannten Salbe. Tut er das häufig, wird er gesund.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Natur und Beschreibung
Swertula calida et sicca est, et omnis vis ejus in radice est, et viriditas ejus in folia ascendit.
Die Blätter
In Maio autem succum eorumdem foliorum tolle, et arvinae in patella liquefac, et succum istum adde, et sic unguentum para, ita ut viride appareat, et illum qui minutam scabiem habet, hoc eodem unguento saepe perunge, et curabitur. Et qui in facie duram cutem habet ut cortex, aut qui in ea bulecht est, aut qui malum colorem habet, in eo succum eorumdem foliorum exprimat, et eum in vas ad aquam magnorum fluviorum, ut jam est dictum; fundat, et simul modice calefaciat, et ita aqua illa cum succo hoc moderate calefacta faciem suam lavet, et hoc saepe faciat, et suavem cutem, ac bonum ac pulchrum colorem facit in facie;
Wurzel und Blätter
sed et radicem et folia swerteln in aqua coquat, et tunc aqua expressa, caput frenetici, et qui hirnwudig est, ita calida circumpone, panno desuper ligato, ut ita dormiat, et hoc saepe facias; et tunc etiam radicem ejusdem swertela interius rotunditates incide, ac eas in melle, et eidem frenetico, id est hirnwutigen da frequenter ad comedendum, et sanabitur.
Die Wurzel
Et etiam radicem ejus cum bono vino in mortario tunde, et vinum hoc, panno colatum, calefac, ac ita calidum da illi bibere qui steyn habet. Et qui difficultate urinae constringitur, et calculus in eo mollescit, et urinalia loca, quae constricta erant, aperiuntur.
Historische Salbe
Contra recentem quoque lepram radicem ejusdem swerteln tunde, et sic in lac asinae pone, ut simul gerynn, et mox sagimen porci in patellam funde, et tunsam radicem cum asinae lacte ad sagimen illud in patellam pone, et fortiter simul commiscendo coque, et hoc facto, per pannum cola, et in vas liquorem excipe, ut inde unguentum habeas.
Deinde fac lixiviam de cineribus elren; et qui leprosus esse incipit, scilicet cum lepra adhuc in eo recens est, lixivia ista primum corpus suum lavet, ubi lepram sentit; et deinde praedicto unguento se ibi ungat, et hoc saepe faciat, et sanabitur.
Lateinischer Originalauszug
Natur und Beschreibung
Swertula calida et sicca est, et omnis vis ejus in radice est, et viriditas ejus in folia ascendit.
Die Blätter
In Maio autem succum eorumdem foliorum tolle, et arvinae in patella liquefac, et succum istum adde, et sic unguentum para, ita ut viride appareat, et illum qui minutam scabiem habet, hoc eodem unguento saepe perunge, et curabitur. Et qui in facie duram cutem habet ut cortex, aut qui in ea bulecht est, aut qui malum colorem habet, in eo succum eorumdem foliorum exprimat, et eum in vas ad aquam magnorum fluviorum, ut jam est dictum; fundat, et simul modice calefaciat, et ita aqua illa cum succo hoc moderate calefacta faciem suam lavet, et hoc saepe faciat, et suavem cutem, ac bonum ac pulchrum colorem facit in facie;
Wurzel und Blätter
sed et radicem et folia swerteln in aqua coquat, et tunc aqua expressa, caput frenetici, et qui hirnwudig est, ita calida circumpone, panno desuper ligato, ut ita dormiat, et hoc saepe facias; et tunc etiam radicem ejusdem swertela interius rotunditates incide, ac eas in melle, et eidem frenetico, id est hirnwutigen da frequenter ad comedendum, et sanabitur.
Die Wurzel
Et etiam radicem ejus cum bono vino in mortario tunde, et vinum hoc, panno colatum, calefac, ac ita calidum da illi bibere qui steyn habet. Et qui difficultate urinae constringitur, et calculus in eo mollescit, et urinalia loca, quae constricta erant, aperiuntur.
Historische Salbe
Contra recentem quoque lepram radicem ejusdem swerteln tunde, et sic in lac asinae pone, ut simul gerynn, et mox sagimen porci in patellam funde, et tunsam radicem cum asinae lacte ad sagimen illud in patellam pone, et fortiter simul commiscendo coque, et hoc facto, per pannum cola, et in vas liquorem excipe, ut inde unguentum habeas.
Deinde fac lixiviam de cineribus elren; et qui leprosus esse incipit, scilicet cum lepra adhuc in eo recens est, lixivia ista primum corpus suum lavet, ubi lepram sentit; et deinde praedicto unguento se ibi ungat, et hoc saepe faciat, et sanabitur.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
Gladiola ed.
condiens
Buch I, CXVIII De Swertula · Sp. 1177–1178 · Druckscan von 1855 ↗
Heutiges Wissen
Keine EMA-Monografie vorhanden.
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch I, CXVIII De Swertula · Sp. 1177–1178
- Curtis’s Botanical Magazine · Band 3, Tafel 86 (1790) · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Reuss nennt Gladiolus communis
Zu allen Quellen →


