Edelkastanie
Castanea sativa
Auch bekannt als ·
Natur: Nur „warm“ genannt
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard verbindet die Edelkastanie mit starker Wärme. Als Sinnbild steht der Baum für Maß und Unterscheidungsvermögen.
Natur, Bad und Vieh
Der Kastanienbaum ist sehr warm. Er besitzt eine große Kraft, die mit seiner Wärme vermischt ist, und steht für Maß und Unterscheidungsvermögen. Was an ihm ist, auch seine Frucht, taugt gegen jedes Leiden des Menschen. Wer von gichtartigen Beschwerden (virgichtiget) geplagt und deshalb zornig ist, denn dieses Leiden (gicht) geht stets mit Zorn einher, bereite mit Blättern, Schalen (hulsen) und Früchten in Wasser ein Schwitzbad.
Das tue er oft. Die Beschwerden werden nachlassen und er wird einen sanften Geist haben. Wenn eine Seuche (schelmo) das Vieh tötet, zerstoße die Rinde und lege sie in Wasser, damit es Geschmack annimmt. Gib es oft Eseln, Pferden, Rindern, Schafen, Schweinen und allem übrigen Vieh zu trinken.
Die Seuche wird weichen, und sie werden geheilt. Ist ein Pferd, Rind, Esel oder anderes Stück Vieh von einem Leiden befallen (verfangen), gib ihm Blätter ins Futter, sofern es fressen kann. Will es nicht fressen, zerreibe die Blätter zu Pulver, gib es in Wasser und lass es häufig davon trinken.
Es wird geheilt.
Holz und Frucht
Wenn sich jemand einen Stock aus dem Holz macht und ihn in der Hand trägt, sodass seine Hand davon warm wird, stärkt die Erwärmung seine Adern und alle Kräfte seines Körpers. Nimm oft den Geruch des Holzes auf. Er bringt deinem Kopf Gesundheit. Wer ein durch Trockenheit leeres Gehirn hat und dadurch am Kopf leidet, koche die inneren Kerne der Frucht in Wasser, ohne etwas hinzuzufügen.
Er gieße das Wasser ab und esse sie häufig so, nüchtern und nach dem Essen. Sein Gehirn wird wachsen und sich füllen, seine Kopfadern (senadern) werden stark, und die Kopfschmerzen werden nachlassen. Wer am Herzen Schmerzen hat, sodass es nicht zu Kräften kommt und er traurig wird, esse dieselben Kerne häufig roh und führe seinem Herzen Saft wie Schmalz (smalh, Lesung unsicher) zu.
Es wird kräftiger, und er wird Freude wiedererlangen. Wer Schmerzen an der Leber hat, zerstoße dieselben Kerne, lege sie in Honig und esse häufig davon mit dem Honig. Seine Leber wird geheilt. Wer Schmerzen an der Milz hat, röste diese Kerne ein wenig am Feuer und esse sie häufig mäßig warm.
Die Milz wird warm und strebt zur vollen Gesundheit. Wer Schmerzen am Magen hat, koche die Kerne kräftig in Wasser und zerdrücke sie im Wasser zu Brei (drab). Er rühre etwas feines Mehl mit Wasser in einer Schüssel an (cloppe), gebe Süßholzpulver und etwas weniger Pulver von der Wurzel eines Farns (stemfarn, Zuordnung unsicher) dazu und koche es erneut mit den Kernen.
Er bereite daraus einen Brei und esse ihn. Er reinigt seinen Magen und macht ihn warm und kräftig.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Natur, Bad und Vieh
Kestenbaum valde calida est, sed tamen magnam virtutem habet quae ipsi calori permixta est, et discretionem signat. Et quod in ea est et etiam fructus ejus, utilis est contra omnem infirmitatem quae in homine est. Homo autem qui virgichtiget est et inde iracundus existit, quia gicht semper est cum ira, folia et hulsen et fructus ejus in aqua illa faciat assum balneum, et hoc saepe faciat, et gicht in eo cessabit, et suavem mentem habebit.
Et si schelmo pecora occidit, contunde corticem ejus, et in aquam ita pone, ut inde saporem habeat, et saepe in potu asinis et equis, bobus et ovibus ac porcis, et omnibus caeteris pecoribus, et schelmo ab eis cessabit, et curabuntur. Quod si equus et bos aut asinus, vel aliud quodlibet pecus verfangen est, da illi folia in pabulo ad comedendum, si potest, vel si comedere noluerit, ipsa folia pulveriza, et pulverem illam in aquam projice, et da illi saepe in potu bibere, et curabitur.
Holz und Frucht
Sed homo qui de ligno ejus baculum parat, et illum in manu sua portat, ita quod manus ex hoc calefit, ex illa calefactione venae et omnes vires corporis ejus confortantur. Et odorem ejusdem ligni saepe cape, et capiti tuo sanitatem confert. Sed et homo, cui cerebrum de ariditate vacuum est, et exinde in capite infirmatur, interiores nucleos fructus ejusdem arboris in aqua coquat, et nihil aliud addat, et aqua effusa, jejunus et pransus ita saepe comedat, et cerebrum ejus crescit et implebitur, senadern ejus fortes erunt, et ita dolor in capite cessabit.
Et qui in corde dolet, ita quod cor ejus in fortitudine non proficit, et sic tristis efficitur, eosdem nucleos saepe crudos comedat, et cordi ejus succum velut smalh (smalx?) infundat, et sic in fortitudine proficit, et laetitiam recipiet. Sed et qui in jecore dolet, eosdem nucleos saepe contundat, et ita in mel imponat, et cum eodem melle eos saepe comedat, et jecor ejus sanabitur.
Qui autem in splene dolorem patitur, nucleos istos ad ignem modice asset, et tunc modice calidos saepe comedat, et splen calidum erit et ad sanum perfectum tendit. Sed et qui in stomacho dolet, eosdem nucleos in aqua fortiter coquat, et coctos in ipsa aqua comminuat, scilicet ad drab, et tunc farinae modicum similaginis in scultella cum aqua temperet, id est cloppe, et pulverem liquiricii et parum minus pulveris de radice stemfarn ipsi farinae addat, et sic cum praefatis nucleis denuo coquat, et paret ut mus, et deinde comedat, et stomachum ejus purgabit, et calidum et fortem facit.
Lateinischer Originalauszug
Natur, Bad und Vieh
Kestenbaum valde calida est, sed tamen magnam virtutem habet quae ipsi calori permixta est, et discretionem signat. Et quod in ea est et etiam fructus ejus, utilis est contra omnem infirmitatem quae in homine est. Homo autem qui virgichtiget est et inde iracundus existit, quia gicht semper est cum ira, folia et hulsen et fructus ejus in aqua illa faciat assum balneum, et hoc saepe faciat, et gicht in eo cessabit, et suavem mentem habebit.
Et si schelmo pecora occidit, contunde corticem ejus, et in aquam ita pone, ut inde saporem habeat, et saepe in potu asinis et equis, bobus et ovibus ac porcis, et omnibus caeteris pecoribus, et schelmo ab eis cessabit, et curabuntur. Quod si equus et bos aut asinus, vel aliud quodlibet pecus verfangen est, da illi folia in pabulo ad comedendum, si potest, vel si comedere noluerit, ipsa folia pulveriza, et pulverem illam in aquam projice, et da illi saepe in potu bibere, et curabitur.
Holz und Frucht
Sed homo qui de ligno ejus baculum parat, et illum in manu sua portat, ita quod manus ex hoc calefit, ex illa calefactione venae et omnes vires corporis ejus confortantur. Et odorem ejusdem ligni saepe cape, et capiti tuo sanitatem confert. Sed et homo, cui cerebrum de ariditate vacuum est, et exinde in capite infirmatur, interiores nucleos fructus ejusdem arboris in aqua coquat, et nihil aliud addat, et aqua effusa, jejunus et pransus ita saepe comedat, et cerebrum ejus crescit et implebitur, senadern ejus fortes erunt, et ita dolor in capite cessabit.
Et qui in corde dolet, ita quod cor ejus in fortitudine non proficit, et sic tristis efficitur, eosdem nucleos saepe crudos comedat, et cordi ejus succum velut smalh (smalx?) infundat, et sic in fortitudine proficit, et laetitiam recipiet. Sed et qui in jecore dolet, eosdem nucleos saepe contundat, et ita in mel imponat, et cum eodem melle eos saepe comedat, et jecor ejus sanabitur.
Qui autem in splene dolorem patitur, nucleos istos ad ignem modice asset, et tunc modice calidos saepe comedat, et splen calidum erit et ad sanum perfectum tendit. Sed et qui in stomacho dolet, eosdem nucleos in aqua fortiter coquat, et coctos in ipsa aqua comminuat, scilicet ad drab, et tunc farinae modicum similaginis in scultella cum aqua temperet, id est cloppe, et pulverem liquiricii et parum minus pulveris de radice stemfarn ipsi farinae addat, et sic cum praefatis nucleis denuo coquat, et paret ut mus, et deinde comedat, et stomachum ejus purgabit, et calidum et fortem facit.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
Castanea ed.
Note: [Col. 1226D] Sed tamen---est om. ed.
quem paralysis fatigat ed.
Note: [Col. 1226D] Et inde---cum ira ed. om.
corticem ed.
coquat et cum
Note: [Col. 1226D] Et suavem---habebit des. in ed.
pestis ed.
Note: [Col. 1226D] De Aesculi hippocastani fructibus eadem fere praedicat Matthiol. Epistol. III, 1.
bibant, et pestis ab eis cessabit ed.
de aviditate potus aut cibi dolorem sibi attraxit ed.
Note: [Col. 1226D] Vel si---bibere des. in ed.
Note: [Col. 1227D] Sed et homo cui cerebrum---perfectum tendit om. ed.
Polypodii ed.
pulmentum ed.
Note: [Col. 1227D] Et---purgabit om. ed.
Buch III, XII De Kestenbaum · Sp. 1226 · Druckscan von 1855 ↗
Heutiges Wissen
Keine EMA-Monografie vorhanden.
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch III, XII De Kestenbaum · Sp. 1226
- Köhler’s Medizinal-Pflanzen · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Pflanzenname und Quellenkontext ergeben eine eindeutige Zuordnung.
Zu allen Quellen →


