Fingerkraut
Potentilla
Auch bekannt als ·
Natur: Sehr warm; wenig Feuchte im Saft.
Die Tafel zeigt Kriechendes Fingerkraut (Potentilla reptans) als Beispiel. Der historische Name lässt sich nicht sicher auf diese Art eingrenzen.
Kurzfassung
Hildegard von Bingen. Hildegard beschreibt die Wärme des Fingerkrauts und die geringe Feuchtigkeit seines Safts. Es folgen drei historische Anwendungen.
Natur und Beschreibung
Das Fingerkraut ist sehr warm, und sein Saft enthält ein wenig Feuchtigkeit. Es vermag etwas gegen heftiges Fieber.
Umschlag bei Fieber
Zerstoße das Fingerkraut gründlich und mische feines Mehl und Wasser darunter, als wolltest du einen kleinen Kuchen machen. Gib etwas Baumöl (baumoleo) oder ersatzweise etwas Mohnöl dazu und mache die Masse damit weich. Streiche sie auf ein Hanftuch (striche), erwärme das Tuch und lege es ganz um den Bauch des Fiebernden. Nimm es nach einem halben Tag oder einer halben Nacht ab, wärme es wieder am Feuer und lege es auf seinen Bauch.
Tue dies oft. Das Fieber wird vertrieben und der Kranke muss aufstoßen.
Augen
Wer unter einer Trübung der Augen leidet, zerreibe Fingerkraut in reinem Wein, seihe ihn durch ein Tuch und bewahre ihn in einem Gefäß aus Erz auf. Beim Zubettgehen streiche er davon um die Augen, sodass auch etwas hineingelangt. Tut er dies oft, nimmt es die Trübung.
Historische Speise
Wer Gelbsucht (gelsucht) hat, mache aus Fingerkraut, feinem Mehl und Wasser kleine Kuchen und esse neun Tage nüchtern davon. Dann wird er gesund. Dieses Kraut taugt dem Menschen zur Arznei, wenn Gott es nicht hindert.
Eigene Übersetzung aus dem Lateinischen
Natur und Beschreibung
Funffblat valde calidum est, et succus ejus modicam humiditatem habet; et contra fortes febres valet.
Umschlag bei Fieber
Accipe ergo funffblat, et fortiter tunde, et huic farinam similae cum aqua commisce, quasi tortellum facere velis, et deinde modicum baumoleo, vel, si illud non habes, cum modico oleo papaveris deick, illum liquefac ut mollis fiat, et tunc cum eo canabineum pannum perfunde, id est striche, et panno illo calefacto totum ventrem hominis qui fortes febres habet cum eo circumcinge, et deinde dimidia die vel dimidia nocte transacta, eumdem pannum aufer, et iterum ad ignem calefac, et ventri illius superpone; et hoc saepe fac, et febres fugabuntur, ac illum eructuare facit.
Augen
Et si quis in oculis caliginem patitur, accipiat funffblat, et in purum vinum ponat, et in illo terat, et sic per pannum colet, et ita vinum illud aereo vasculo servet; atque cum dormitum vadit, de ipso circa oculos suos liniat, ita quod etiam modice in oculos ejus intret, et haec saepe faciat, et caliginem oculorum aufert.
Historische Speise
Sed et qui gelsucht habet, cum funffblat et cum farina similae et cum aqua modicas tortellas faciat, et per novem dies ex his jejunus comedat, et curabitur; et homini herba haec ad medicamenta valet, nisi Deus prohibeat.
Lateinischer Originalauszug
Natur und Beschreibung
Funffblat valde calidum est, et succus ejus modicam humiditatem habet; et contra fortes febres valet.
Umschlag bei Fieber
Accipe ergo funffblat, et fortiter tunde, et huic farinam similae cum aqua commisce, quasi tortellum facere velis, et deinde modicum baumoleo, vel, si illud non habes, cum modico oleo papaveris deick, illum liquefac ut mollis fiat, et tunc cum eo canabineum pannum perfunde, id est striche, et panno illo calefacto totum ventrem hominis qui fortes febres habet cum eo circumcinge, et deinde dimidia die vel dimidia nocte transacta, eumdem pannum aufer, et iterum ad ignem calefac, et ventri illius superpone; et hoc saepe fac, et febres fugabuntur, ac illum eructuare facit.
Augen
Et si quis in oculis caliginem patitur, accipiat funffblat, et in purum vinum ponat, et in illo terat, et sic per pannum colet, et ita vinum illud aereo vasculo servet; atque cum dormitum vadit, de ipso circa oculos suos liniat, ita quod etiam modice in oculos ejus intret, et haec saepe faciat, et caliginem oculorum aufert.
Historische Speise
Sed et qui gelsucht habet, cum funffblat et cum farina similae et cum aqua modicas tortellas faciat, et per novem dies ex his jejunus comedat, et curabitur; et homini herba haec ad medicamenta valet, nisi Deus prohibeat.
Lesarten und Anmerkungen des Herausgebers
Quinquefolium ed.
regium morbum ed.
Note: [Col. 1151D] Et homini---prohibeat om. ed.
Buch I, LV De Funffblat · Sp. 1149–1151 · Druckscan von 1855 ↗
Heutiges Wissen
Keine EMA-Monografie vorhanden.
Texte & Quellen
- Hildegard von Bingen · Physica, Migne 1855 · Buch I, LV De Funffblat · Sp. 1149–1151
- Otto Wilhelm Thomé · Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz · Gemeinfrei (historische Tafel, Digitalisierung)
Porträts: künstlerische Darstellungen.
Zur botanischen Zuordnung. Reuss nennt Potentilla ohne Artbestimmung
Zu allen Quellen →


